Czym jest okno Time and Sales?
Z mojego doświadczenia w daytradingu przez ostatnie kilka lat, moim najbardziej wartościowym narzędziem stało się właśnie okno Time & Sales, aka. “Taśma”. Okno Time & Sales pokazuje graczowi szczegółowe informacje dotyczące ciągu transakcji wykonanych na określonej akcji, kontrakcie lub innym instrumencie finansowym. TAS dostarcza szczegółowych informacji każdej transakcji dokonanej na danej spółce, takich jak: czas transakcji, cena tj. kurs oraz wartość transakcji. W zależności od platformy giełdowej, będziesz miał te dane dostępne (na naszym rodzinnym żaden dostawca notowań nie prezentuje tych danych w czytelnej formie!). Po opanowaniu wiadomości płynących z “taśmy”, będziesz w stanie precyzyjnie zadecydować kiedy wejść i wyjść z transakcji.
Jak mogę otrzymać dostęp do okna TAS?
Jest kilku brokerów na rynku, którzy oferują okno TAS dla swoich klientów. Typowo, tylko platformy dostosowane do daytraderów oferują tą opcję. Na naszym rynku są dostępne rozwiązania, które wyświetlają ciąg transakcji bez zaznaczenia jaka to była transakcja tj. kupno czy sprzedaż. Sprawia to trudność w celu szybkiego ocenienia, która strona rynku zaczyna dominować.
Jak używać okna TAS?
Jestem głęboko przekonany, że są tylko dwie prawdy dotyczące gry na giełdzie. Jednym jest cena oraz drugim obroty, a w przypadku rynku terminowego liczba otwartych pozycji. Czytanie taśmy (tape reading) je uwzględnia; jeśli użyte prawidłowo, dramatycznie zwiększa Twoją szanse w grze na giełdzie. Staję się to głównie dlatego, że Twoim celem w “czytaniu taśmy” jest śledzenie pieniędzy. Podczas gdy profesjonalni gracze nie lubią tego przyznawać, gra na papierach jest grą korzyści. Twoim zadaniem jako gracza jest ustawianie transakcji z wysokim prawdopodobieństwem wygranej. Gra z taśmą wymaga cierpliwości. Nie możesz ot tak po prostu zająć pozycji długiej albo krótkiej na danym instrumencie tylko dlatego, że pojawił się większy ruch w oknie transakcji. Musisz być świadomy poziomu wsparcia i oporu, oraz połączyć to z informacjami dochodzącymi z okna transakcji dotyczącymi cen i obrotu. Okno transakcji może być bardzo szybkie, a czasami wręcz paraliżujące i wymagające trochę praktyki by zacząć rozumieć co tak naprawdę kryje się za tym co widzisz. Pamiętaj, każda transakcja jest inną historią i raczej zachowuje się inaczej. Bardzo dobrym krokiem jest obserwacja okna transakcji, w która stronę zmierza, przez kilka minut, zanim zajmie się pozycje. Czytanie okna transakcji wymaga od Ciebie skanowania oczami charakterystycznych zmian. Chciałbym przedyskutować kilka z tych haseł, na które powinieneś zwrócić szczególną uwagę.
Wielkość transakcji.
Zacznijmy od wielkości. Kiedy zamierzasz zająć pozycje, chcesz widzieć czy jest poruszenie w ciągu transakcji kupna i sprzedaży, których wartość jest wystarczająco potwierdzająca wyjście z ruchu bocznego. Nie ma na to twardej i szybkiej reguły; to jest raczej wizualna wskazówka, którą Twoje oczy nauczą się rozpoznawać. Często będziesz widział ogromne pułapki na kontraktach w chwilach niskiej płynności. Trzymam się z dala od tych pułapek, gdy informacja z okna transakcji nie jest tak oczywista, a to z kolei obniża moją szanse na wygraną pozycje.
Szybkość transakcji.
Szybkość wykonywanych transakcji jest kolejnym ważnym elementem informacji jaką dostarcza Ci okno transakcji. Zazwyczaj gdy oferty na danym instrumencie uciekają z poziomu wsparcia lub oporu, nie tylko wielkość transakcji zwiększy się, ale będziesz widział, że okno transakcji przyspiesza. Jest to oznaką, że występuje zainteresowanie danym instrumentem na danym poziomie i to, że zainteresowanie jest większe niż kilku małych graczy kupujących bądź sprzedających.
Kierunek transakcji.
Kiedy zawieramy pozycję długą na rynku, chcemy widzieć dużo zleceń realizowanych po ofercie sprzedaży. Odwrotnie, kiedy zajmujemy pozycję krótką chcemy widzieć wiele zleceń realizowanych po ofercie kupna. To jak zlecenia są realizowane daje nam informacje jak bardzo gracze są zdesperowani aby opuścić rynek, albo zająć pozycję.
Z doświadczenia…
Powyżej zamieściłem kilka podstawowych zasad czytania okna transakcji. Chciałbym teraz przedyskutować kilka lekcji jakie przez lata gry na giełdzie poznałem, które mam nadzieje znajdziesz pomocne przy analizie okna transakcji.
Na których instrumentach najlepiej jest grać?
To pytanie zadawano mi wielokrotnie. Odpowiedź na to pytanie jest dosyć prosta. Gram tylko na najbardziej dynamicznych, nieprzewidywalnych i niestabilnych instrumentach (w naszym przypadku jest to kontrakt na WIG 20). Instrumenty te są tymi, które mają największe obroty i największe zainteresowanie ludzi. One również dostarczają silne i szybkie ruchy, z których możesz osiągnąć wysokie profity. Pamiętaj, musimy obserwować szybkość transakcji pojawiających się na taśmie, a to wymaga publicznego zainteresowania.
Czy taśma działa lepiej w określonym czasie w ciągu dnia?
Z mojego doświadczenia, odpowiedź brzmi tak. Zazwyczaj gram przez pierwsze 2 godziny dnia oraz 2 ostatnie. Wtedy gdy występuje największa dynamika i niestabilność na rynku. Zwykle ruch podczas pory obiadowej staję się lekko zmienny i ma inną grupę graczy, którzy kupują albo sprzedają z innych pobudek niż podczas pierwszej godziny. Nie wykluczam gry na giełdzie po południu, ale moje wyniki były mniej niż gwiazdorskie kiedy próbowałem.
Wychodzenie z transakcji.
To jest prawdopodobnie najtrudniejsza część gry na giełdzie dla większości graczy. Lubię używać okna transakcji by pomóc sobie wyjść z transakcji poprzez obserwowanie braku równowagi. Gdy widzę transakcje zmierzającą ostro w jednym kierunku, natychmiastowo zacznę obserwację okna transakcji by mieć pojęcie kiedy można zastosować zlecenia stop. Znowu, będzie potrzeba czasu by rozwinąć tą umiejętność. Jeżeli jesteś na krótkiej pozycji, obserwuj ofertę kupna gdy robi się coraz większa oraz różnicę pomiędzy ofertami kupna/sprzedaży gdy narasta. To będzie znak, że potencjalne ekstremum
Oferty kupna/sprzedaży na kluczowych poziomach.
Upewnij się, że nie ma za dużej różnicy pomiędzy ofertami kupna i sprzedaży, gdy zbliża się do Twoich punktów wejścia. Nie będziesz miał wiele czasu na ustawienie swojej pozycji, a gdy grasz na dynamicznym instrumencie, będziesz musiał podążać szybko za rynkiem aby osiągnąć sukces. Duża rozpiętość pomiędzy ofertami mówi mi dwie rzeczy; Twoje ryzyko rośnie gdy rozpiętość pomiędzy ofertami zwiększa się. Dlaczego? Ponieważ w większości przypadków będziesz miał problemy z zamykaniem pozycji korzystając ze zleceń z limitem ceny w tych chwilach. Mała strata przerodzi się niespodziewanie w dużą. Po drugie, informuje mnie o tym, że zainteresowanie instrumentem jest niskie. Gdyby było, rozpiętość ofert zmniejszyła by się i obie strony zbliżyłyby się tak blisko jak to możliwe.
Niech kurs potwierdzi założenia.
Do tego punktu omówiliśmy wielkość, szybkość i wartość transakcji. Podczas gdy są to jedne z kluczowych komponentów okna transakcji, musisz pozwolić aby kurs potwierdził założenia. Na przykład, jeżeli przychodzisz z zamiarem zawarcia pozycji krótkiej na przykład po 2300 pkt., a założeniem tego jest silna sprzedaż odbywająca się po tej cenie (ofercie kupna), wstrzymaj się. Moje doświadczenie pokazało mi, że należy poczekać aż dany poziom zostanie przebity. Jeżeli nie, możesz zostać złapany w pułapce, która została założona na słabych graczy w ceku wciągnięcia ich do gry. Często potem następuje odwrócenie sytuacji, a gracze na pozycjach krótkich mają stratę, która pojawiła się szybko. Są słabymi graczami, gdyż dużo czasu im zajmie zamknięcie startych pozycji, zamiast zrobić to na natychmiast, gdy założenia nie potwierdziły się.
Nie pozwól by Twoje ego wchodziło Ci w drogę.
Jedną z największych pomyłek, którą dostrzegłem u wielu graczy jest to, że trzymają się swoich pozycji. Celem zaspokojenia swojego ego, są w stanie otworzyć pozycje i trzymać się jej dopóki będą co do niej pewni. Pamiętaj, daytrading jest niezwykle szybką grą i jeżeli nie reagujesz szybko, zostaniesz obrócony w proch. Jeżeli podejmujesz decyzje na bazie akcji z okna transakcji i instrument nie zmierza dla Twojej korzyści relatywnie szybko, notowania ukazują, że jesteś w złej pozycji. Skupienie. Jest ekstremalnie ważne by skupić się do maksimum kiedy grasz na giełdzie i starasz się słuchać wiadomości jaką daje Ci okno transakcji TAS. To pomoże Ci wyczuć moment kiedy zostać na danej pozycji, a kiedy z niej wyjść.
Podsumowanie
Czytanie okna transakcji jest niezwykle ważną umiejętnością w grze krótkoterminowej, pozwalając Ci trzymać się daleko od złych transakcji. Pamiętaj, nie stawaj się ćpunem akcji, przygotowując się do każdej transakcji. Jeśli będziesz tak robił, znajdziesz powód by otwierać pozycje w gorączce momentu. Dyscyplina jest kluczem i potrzeba czasu by ja rozwinąć. Dla każdego nowego gracza, który chce spróbować, proszę praktyka, praktyka i praktyka zanim włoży się ciężko zarobione pieniądze w obrót. To zajmie czas by opanować sztukę czytania okna transakcji, ale kiedy już to zrobisz, zostaniesz nagrodzony.
